De nervus vagus , ook wel bekend als de X-hersenzenuw, is een motorische en sensorische zenuw die vanuit de hersenen door de nek, borst en buikholte loopt. Deze zenuw helpt bij het reguleren van de hartslag, ademhalingsfrequentie en andere autonome functies. Hij heeft drie belangrijke vertakkingen: de faryngeale vertakking voor slikken en smaak, de cardiale vertakking voor het reguleren van de hartslag en de bekkenvertakking voor de blaascontrole. Vanwege zijn vele functies wordt hij wel de "wonderzenuw" genoemd. Het is ook een van de meest mysterieuze zenuwen in het lichaam en wetenschappers ontdekken nog steeds veel over zijn rol in de gezondheid. Wat echter wel duidelijk is, is dat de nervus vagus essentieel is voor een goede gezondheid, zowel fysiek als mentaal.
Drie takken van de nervus vagus
- faryngeale tak (Slikken, Smaaksensatie) - De keelholte van de X-hersenzenuw is verantwoordelijk voor het slikken en de smaaksensatie. Dit vindt zijn oorsprong in de hersenstam en gaat naar de keel, waar het de spieren aanstuurt die worden gebruikt voor het slikken. Het stuurt ook sensorische informatie naar de hersenen over wat we proeven.
Bovendien helpt de keelholte bij het reguleren van de kokhalsreflex, die van vitaal belang is om te voorkomen dat we stikken in voedsel. Het speelt ook een rol bij spraak en zang door te helpen de strottenhoofdspieren (stembox) te beheersen.
- Harttak (Hartslag, pericardontsteking, contractie/ontspanning van de aortaboog, coronaire vasoconstrictie, myocardiale contractiliteit, viscerale sensaties van het hart, cardiovasculaire functies) - Het hart regelt de hartslag en een verscheidenheid aan andere cardiovasculaire functies.
Het vindt zijn oorsprong in de hersenstam en reist naar het hart. Het reguleert de contractiliteit van het myocardium en stuurt sensorische informatie terug naar de hersenen over hoe het hart zich voelt. Het helpt ook de ontsteking rond het hartzakje onder controle te houden en reguleert de bloedstroom door de aortaboog.
Dit stuurt ook signalen die de vernauwing of verwijding van bloedvaten beïnvloeden (afhankelijk van of u bloedsomloop nodig heeft). Het hart draagt bij aan het reguleren van de cortisolspiegel door de afgifte van bepaalde bijnierhormonen te beïnvloeden.
- Bekkentak (Blaas, Darm en Seksueel) - Het bekken regelt blaas, darmen en seks. Dit vindt zijn oorsprong in de hersenstam en gaat naar het bekken, waar het de spieren reguleert die betrokken zijn bij urineren en ontlasting. Het stuurt ook zintuiglijke over seks naar de hersenen.
Hoewel dit de seksuele opwinding niet regelt, bevat het wel signalen die helpen bij het behouden van erecties en ejaculaties. Deze drie takken controleren samen een breed scala aan belangrijke lichaamsfuncties. De nervus vagus is essentieel voor een goede gezondheid.
De nervus vagus stimuleren
De tiende hersenzenuw (nervus trigeminus) wordt gestimuleerd door eten en drinken. Hij wordt ook wel de 'voedingszenuw' of 'onderbuikgevoel' genoemd. Het spijsverteringsstelsel verbruikt het grootste deel van de lichaamsenergie tijdens het eten, dus het helpt om de hersenen vrij te houden voor andere taken. In sommige gevallen kan deze zenuw gestimuleerd worden met medische apparaten die elektrische signalen via de huid naar de zenuwen sturen. Bepaalde medicijnen, zoals antidepressiva en anti-epileptica, kunnen dit ook bewerkstelligen. Voor wie liever natuurlijke methoden gebruikt, is eten een van de gemakkelijkste manieren om deze zenuw de hele dag actief te houden. Andere activiteiten die de zenuw stimuleren zijn meditatie, diepe ademhalingsoefeningen, massage en een goede nachtrust.
Voordelen van zenuwstimulatie
Het stimuleren van deze zenuw blijkt verschillende voordelen te hebben. Het verbetert onder andere het geheugen en vermindert ontstekingen, angst, depressie en andere stressgerelateerde symptomen. Het kan ook de hartgezondheid bevorderen en de bloeddruk reguleren. Meer leren over deze zenuw kan je helpen beter voor je lichaam te zorgen. De nervus vagus is essentieel voor zowel fysiek als mentaal welzijn, dus het actief houden ervan gedurende de dag kan leiden tot vele voordelen die zowel de kwaliteit van leven als de levensduur beïnvloeden. Onderzoekers geloven dat het stimuleren van de nervus vagus ook kan helpen bij chronische spijsverteringsproblemen zoals brandend maagzuur. Vagale manoeuvres zoals de Valsalva-manoeuvre en buikademhaling zijn in deze gevallen nuttig.
Stimulatie en gewicht van de nervus vagus
De nervus vagus speelt mogelijk ook een rol bij gewicht. Sommige onderzoekers hebben de hypothese geopperd dat de nervus vagus de eetlust kan verminderen, de stofwisseling kan verhogen, of beide . Dit sluit aan bij onderzoek dat aantoont dat een lage activiteit van deze zenuw verband houdt met obesitas. Het stimuleren van de nervus vagus kan mogelijk op korte termijn gewichtsverlies bevorderen bij mensen met obesitas en aanverwante gezondheidsproblemen. Er is echter meer onderzoek nodig voordat we met zekerheid kunnen zeggen of deze methode effectief is voor langdurig gebruik bij mensen die niet obees zijn.
Wanneer de zenuw beschadigd raakt
De nervus vagus is een van onze belangrijkste zenuwen, maar soms raakt deze beschadigd, bijvoorbeeld bij een traumatisch hersenletsel (TBI). Mensen die een TBI hebben gehad, kunnen verschillende bijwerkingen ervaren, waaronder misselijkheid en braken. Ze kunnen ook moeite hebben met het innemen van voedsel of vloeistoffen als gevolg van de beschadiging van de nervus vagus. Daarom kan een TBI leiden tot veel problemen met eten – de hersenen geven het spijsverteringsstelsel geen signaal om te vertragen wanneer het meer tijd nodig heeft om te kauwen en te verwerken. Anderzijds kan de persoon geen behoefte voelen om te eten of te drinken, wat kan leiden tot ondervoeding en uitdroging.
Ook andere factoren kunnen de nervus vagus beïnvloeden, zoals infecties, auto-immuunziekten en operaties. Deze aandoeningen kunnen allemaal leiden tot problemen met de voedselinname en de algehele gezondheid. Veel mensen kennen de nervus vagus als een belangrijke speler in het hart en de spijsvertering, maar hij is ook essentieel voor spraak, zweten en hoesten. Beschadiging van de nervus vagus kan problemen veroorzaken met lopen, spreken en andere neurologische problemen die erop kunnen wijzen dat er iets mis is met de hersenen of het ruggenmerg.
Geheugen stimuleren
Als je je geheugen probeert te verbeteren door te blokken voor een examen, denk je misschien niet meteen aan de nervus vagus. Maar deze belangrijke zenuw kan je helpen door de afgifte van neurotransmitters in de hersenen te verhogen. Uit een onderzoek bleek dat mensen die stimulatie van de nervus vagus kregen, beter presteerden op een taak die het kortetermijngeheugen en de concentratie meet. De onderzoekers denken dat dit komt doordat stimulatie van de nervus vagus de afgifte van serotonine en andere belangrijke neurotransmitters in de hersenen verhoogt.
Stimulatie van de nervus vagus als hulpmiddel
X-craniale zenuwstimulatie is een potentiële oplossing voor andere aandoeningen, waaronder epilepsie en de ziekte van Alzheimer. Epilepsie wordt veroorzaakt door abnormale hersenactiviteit die epileptische aanvallen veroorzaakt. Onderzoekers onderzoeken of de stimulatie de frequentie van deze aanvallen kan verminderen door de afgifte van neurotransmitters in de hersenen te beïnvloeden. Deze therapie is nuttig voor sommige mensen met epilepsie. De ziekte van Alzheimer is een progressieve hersenaandoening die geheugenverlies en andere cognitieve problemen veroorzaakt. Er is geen genezing voor de ziekte van Alzheimer, maar stimulatie kan mogelijk de progressie ervan vertragen.
Stimulatie om hypertensie te verminderen
Hypertensie houdt in dat de bloeddruk te hoog is, wat het hart en andere belangrijke organen belast. Onderzoekers onderzoeken of stimulatie kan helpen de hypertensie te verlagen door de afgifte van stikstofmonoxide (NO) in de hersenen te reguleren. Stikstofmonoxide wordt van nature door cellen aangemaakt en speelt een essentiële rol bij verschillende functies, waaronder de spijsvertering en de regulatie van de bloeddruk. Er zijn verschillende manieren om dit te stimuleren, bijvoorbeeld door een apparaat om de nek te dragen en er elektrische impulsen doorheen te sturen. Deze technieken helpen door de aanmaak van neurotransmitters in de hersenen te verhogen.
Andere problemen
Wanneer de nervus vagus niet goed functioneert, kan dit diverse problemen veroorzaken. Mensen kunnen last krijgen van depressie, angst, hoge bloeddruk en een verzwakt immuunsysteem. Mensen met specifieke aandoeningen lopen een verhoogd risico op complicaties die de nervus vagus aantasten. Voorbeelden hiervan zijn de ziekte van Parkinson, reumatoïde artritis, colitis ulcerosa en het prikkelbaredarmsyndroom. Ook mensen met epilepsie of migraine lopen risico. Een arts kan een ECG laten maken om het hartritme te controleren of een MRI-scan om te zoeken naar schade aan de hersenen of het ruggenmerg. Er bestaat geen standaardoplossing. De behandelingsmogelijkheden variëren afhankelijk van de aandoening en de ernst ervan.
Fysiotherapie en veranderingen in levensstijl
De nervus vagus is ook verantwoordelijk voor het doorgeven van signalen tussen de hersenen en de darmen. Daarom kan een overbelasting van de nervus vagus leiden tot spijsverteringsproblemen, zoals constipatie of diarree. Naast een ECG of MRI is het meten van de hartslagvariabiliteit (HRV) een uitstekende manier om de activiteit van de nervus vagus te beoordelen. HRV meet de mate van variatie tussen hartslagen. Hoe groter de variatie, hoe gezonder de zenuw is.
Hoe BioScan kan helpen
BioScan is een niet-invasief apparaat dat de lichaamsactiviteit kan meten. Dit doet het door de galvanische huidreactie te meten, een goede indicator voor de algehele gezondheid. Als uw patiënten symptomen vertonen die verband houden met schade aan de nervus vagus, kan BioScan een gedetailleerd rapport leveren met een algehele gezondheidsbeoordeling. Deze informatie kan helpen de onderliggende oorzaak te achterhalen en een behandelplan op te stellen.